Những bà bạn già của tôi

Tôi thường đọc được nhiều bài viết của các ông viết về tuổi già của mình nhưng ít khi đọc được những bài viết của các bà về tuổi già. Thứ nhất có thể vì phụ nữ kị, tối kị chuyện già. Thứ hai, viết về nếp nhăn, về tóc bạc, về những cái răng không để cho mình yên, về cái lưng trở chứng để làm gì... Tôi nghĩ tuổi già của các bà mới là nhiều chuyện để viết  vì tuổi già của các ông an nhàn quá, không có nhiều “trách nhiệm” như các bà. Bây giờ “chuyện lớn” đã không còn, các ông có hội họp cũng chỉ để “điểm danh” nhau, các ông cũng ít phải lo “chuyện nhỏ”. Vấn nạn lớn nhất khi về già của các ông có lẻ là bệnh tật nên nếu ông nào còn khỏe mạnh, còn lái được xe là đời còn phơi phới ngay. Bài viết này xin được viết về tuổi già của phụ nữ qua sự hiện diện của những bà bạn già vô cùng dễ thương, một phần đời không thể thiếu của tôi bây giờ.

Những bà bạn già của tôi, tôi xin được tạm chia ra làm hai phe: phe còn đôi bạn và phe lẻ bóng. Mỗi phe lại tạm chia ra làm hai nhóm: nhóm một chồng, một vợ cả đời và nhóm “tái hợp”. Phe lẻ bóng thì lại cũng phải chia làm hai nhóm: nhóm lẻ bóng “kinh niên” và nhóm bà góa. Kể đến đây, tôi đã thấy thương cho “thế hệ” con dâu, con gái của chúng tôi rồi. Thử tưởng tượng phải “chịu đựng” một bà mẹ chồng 80 thì “kinh dị” như thế nào huống hồ khi trong đời, đi ra đi vào ngày nào cũng phải nghe vài bà già than đau, than khổ, hay giận, hay hờn, hay tủi. Tôi không phải làm dâu, làm con gái các bà nhưng hàng ngày tôi nghe than thôi cũng đủ … ớn. Cái đau, cái khổ của mấy bà già cứ như Ma Vương trong chuyện Đường Tăng Thỉnh Kinh, chúng hiện ra dưới muôn hình vạn trạng, không trường hợp nào giống trường hợp nào, không hoàn cảnh nào giống hoàn cảnh nào. Mà hoàn cảnh nào cũng là “dead end”, cũng cần … trời xuống mà coi cả. Tôi là một người “độc thân” vui tính, lại là nhà báo nên được các bà bạn tin cậy để nghe chuyện tâm sự một đời người. Mà tôi có cần nói gì nhiều cho cam. Lúc nào cũng phải đóng vai thật “cool” để mà an ủi … nạn nhân. Hết mang chữ Nghiệp của nhà Phật ra thì lại cầu xin Đức Chúa quan phòng vì … đâu còn bao nhiêu tháng ngày trên đời mà buồn lo cho mệt rứa.

Các ông cầm bút  viết về nhau thật là dễ ợt. Ngay cả chuyện “thằng lớn về hưu” nhưng “thằng nhỏ chưa về hưu” cứ thích về thăm “mẹ hiền” ở Việt Nam khiến vợ than trời cũng được viết ra với tên tuổi kê khai đàng hoàng một cách vô cùng hãnh diện. Chuyện “chống Cộng” thiêng liêng cũng được đem ra làm trò đùa để lánh nạn. Một ông nhà báo về Việt Nam trở qua, bị “con nhỏ trời ơi” nhét một “cái gì” màu đỏ vào trong vali. Bà vợ mở ra, chưa kịp lên tiếng thắc mắc thì ông chồng đã la ơi ới: Em thấy không, mấy thằng Việt Cộng nó biết anh chống cộng nên chúng nó hại anh, anh đi qua hải quan, nó bèn nhét “cái đó” vào trong vali để gia đình mình xào xáo.Em phải tin anh”. Bà vợ già tuy không phải là người ngây ngô nhưng bà đã “giả vờ” tin ông nhiều lần trong đời, tin thêm một lần nữa có sao đâu. Nhưng bà chờ khi có họp bạn thì nhắc mấy ông bạn chồng về âm mưu hại người chống Cộng: mấy ông đi về Việt Nam coi chừng bị Việt Cộng “nhét của trời ơi” vào vali như ông chồng tui thì lại tan cửa, nát nhà. Bà bạn dễ thương bản lãnh thâm hậu này qua đời đã gần 10 năm nay. Lâu lâu, tôi vẫn nhận được một bài thơ ông chồng khóc thương người quá cố.

Như đã viết ở trên, đàn ông khi trẻ lo “chuyện lớn” ít phải lo “chuyện nhỏ” nên về già đỡ cực. Thường thì các bà lo nhà cửa, con cái, lo từ trẻ đến già lo tiếp có sao đâu. Các ông nhà binh viết hồi ký kể về chiến công “oánh trận” hiển hách, càng già thì càng nhớ thêm ngày tháng cũ, kể hoài không hết. Một thời hoa niên hào hùng làm sao quên. Trận này, trận kia. Chiến trận tiền tuyến cũng nhớ mà chiến trận “hậu phương” các ông lại còn nhớ nhiều hơn. Em Tuyết Nha Trang, em Lan Mỹ Tho… Mấy bà già bạn tôi, mấy vị phu nhân đáng kính, đáng trọng thì lại không nhớ gì nhiều về chiến trận của chồng. Một thời hoa niên hào hùng như thế mà khi già các bà thường quên đi tuốt luốt mà chỉ nhớ những điều … nhỏ hơn con thỏ.  Sau đây là một vài “chuyện nhỏ” mà tôi đã  “được” nghe hàng ngày nay xin kể lại, các “chiến binh oai hùng” bớt giận nếu thấy “hình bóng” mình ẩn hiện trong đó.

• Ổng chưa chết nhưng ổng không thèm nói nữa:

Có lần tôi được hỏi: có khi nào một người chưa chết nhưng một ngày không nói một tiếng không? Đến giờ ăn, vợ gọi “giờ ăn đến rồi, giờ ăn đến rồi” thì di đời từ ghế salon vào bàn ăn, dở ngon gì cũng chỉ ăn dăm ba miếng, rồi bỏ đủa xuống, đi vào nơi muốn đi, không khen ông Trump cũng không chê ông Biden. Chỉ im lặng. Ngày xưa còn nghe news, còn bình luận chính trị trong và ngoài nước cho vợ nghe để mở mang kiến thức nay thì không thèm nghe news (vì chúng nó láo cả) cũng không thèm bình luận (vì chúng nó bao che cho nhau, đâu cũng vào đấy).

Nói tóm lại, chỉ là một sự im lặng khôn nguôi. Trừ những ngày chàng chơi mạt chược. Máu “chiến binh” rực lửa lại trở về, cải nhau vung trời dù ăn thua chỉ có vài đô la. Bà vợ sợ chồng hăng quá, cải nhau to như thế này thì heart attack như chơi. Bà bổng đâm ra hào phóng, đặt một cái hộp gỗ lên bàn trong đó có những $20.00 và tuyên bố đó là quà của nhà cái, ai thua cứ tùy tiện xài, no charge, no dispute. Nhưng mặt trận miền Tây không phải vì thế mà … yên lặng được. Nếu thời thế tan hàng trước hơn dự định thì chủ nhà mừng quá trời vì các cụ về sớm, trời còn sáng, đỡ lo hơn là khi các cụ hào hứng kéo dài đến khi tối mịt, biết ai về được đến nhà, ai không?  Bà già than: như vậy là vì không muốn nói chuyện với vợ chứ xoa mạt chược thì lại hào hứng, không chỉ nói mà còn cải nhau vung tí mẹt khi chỉ thua vài ba đồng đó thôi? Nhà báo nữ lại phải một phen xoa dịu bà bạn già: không phải như vậy đâu, bà ơi. Nhưng lấy bà 60 năm rồi, chưa nói thì bà đã đi guốt trong bụng ổng rồi, tôi như ổng tôi cũng không cần nói thêm điều gì nữa cho mệt.

• Không đi loanh quoanh cho đời đỡ mệt:

Một bà bạn than về cái tật chỉ thích “đường xưa lối cũ” dù từ ngày về hưu đã dọn ra khỏi “vùng trời bình yên” gần 20 dặm. Không chịu đổi bác sĩ, đổi nơi lấy thuốc vì… anh quen rồi. Điều đó không sao cả khi  “thằng bé còn tự mình âm thầm đi vào ngõ nhỏ”được (*). Chỉ đến khi cậu  “ngẩn ngơ như chim xa đàn” vì không còn lái được xe thì mới là có chuyện. Người đẹp thì updated hơn đã chọn một ông bác sĩ gần nhà, đi 5 phút là đến nơi, lấy thuốc thì có CVS ngay đầu đường. Chàng đi bác sĩ phải băng qua 5 thành phố, ngày hôm sau lấy thuốc lại phải băng qua lần nữa. Đó là chưa kể khi nắng gió trở trời, cậu không được khỏe, tái khám tới lui. Câu trả lời là ba chữ Q: quên, quen, qua. Khi chưa bị bệnh thì anh quên đổi. Khi đã bị bệnh rồi thì anh quen bác sĩ này. Cằn nhằn thêm thì bệnh gì rồi cũng qua, anh có bệnh mãi đâu mà mẹ mày nói nhiều thế.

Nhưng dù khi còn « nái » được xe hay khi hết « nái » được xe chồng bà này cũng chỉ thích ‘đường xưa lối cũ”. Đi đường mình biết cho nó chắc mặc kệ hoa tiêu ngồi bên cạnh càu nhàu (sao anh cứ đi đường ngoàn ngèo làm gì khi chỉ cần đi thẳng đường lớn là tới rồi). Bà bạn than phiền như vậy. Than đến nổi bị chồng mắng thì không cải được. Tôi lái máy bay, trời cao đất rộng mà còn biết đường về nhà với bà, bây giờ chỉ có mấy con đường tới lui, tôi thích đi đường nào là tôi có lý do của tôi. Tựu chung, không muốn thay đổi gì cả. Mình thì đi đâu loanh quoanh cho đời mõi mệt. Nhưng vợ thì cứ phải loanh quoanh lo cho chồng phát mệt vì nơi lấy thuốc, nơi bác sĩ đều ở xa.

• Ăn không bao nhiêu nhưng cái gì cũng chê:

Các bà bạn già của tôi thường than phiền chuyện này. Hầu hết đều là các mệnh phụ phu nhân di tản nhưng ít khi có thì giờ để buồn vì thời còn trẻ bà nào cũng phải lo cơm áo gạo tiền cho một bầy con trẻ. Bây giờ, khi chỉ còn « một gánh nặng » là ông chồng già mà coi bộ mấy bà lo cũng không xong. « Ổng ăn uống khó lắm. Cá kho mà không đúng kiểu Huế là ổng chê tanh. Bún thang thì phải nhà làm, nước phải thanh, phải có cà cuống nếu không thì đó là bún than hàng tổng. Giả cầy phải nhiều riềng, phải có mẻ gạo chứ không thì là … giả mèo. Dưa chua muối phải vàng ươm mà phải dòn. Cũng cùng một món canh bóng, khi thì khen khi thì chê là canh bóng đá… Nhưng ăn thì chỉ được lưng bát cơm, lưng bát bún. Hình như khi già, cái bao tử teo tóp lại thì cái miệng lại nở lớn hơn, chữ nghĩa phê bình đúng là ngàn năm văn… vật, nghe mà không chết mới lạ.

Tôi thường được các bà bạn ghé qua trên đường đi chợ để tiếp tế món ăn : Khi thì 2 cái bánh khúc, khi thì một bát xôi vò, khi thì một bát canh bún, một tí thịt kho. Món nào tôi cũng thấy ngon hay tôi thấy ngon vì được ăn mà không phải vào bếp ? Do đó, nhà báo nữ lại có dịp an ủi bạn: bà nấu ăn ngon quá trời. Khi bị ông ấy chê thì chỉ có thể là do 2 nguyên nhân: Trên 80 cơ thể có nhiều nơi bị hỏng mà không thông báo. Trong trường hợp vợ nấu mà không khen ngon thì có thể là lưỡi đã bị hỏng nếu cái đầu chưa hỏng. Thứ hai, người đau yếu, không khỏe thường ganh tị với người khỏe hơn. Cớ gì mà mình không còn lái được xe, không được con cái yêu nhiều hơn như mụ ấy... Mặc cảm vô thức biến thành ngôn ngữ không chính xác, tấn công ngay vào “ưu điểm” công dung ngôn hạnh để bảo đãm là đối phương sẽ tức cành hông.

Lời bàn của Lão Bà Bà không biết có đúng không nhưng mà hợp lổ tai nên sau đó, cả hai vui vẻ rủ nhau đi chợ Trade Joe’s mua lan trưng bàn thờ vì tuần này lan bán rẻ hơn thường lệ.

• Sao mà chậm quá trời, làm gì cũng rề rề !

Mười bà già thì chín bà rưởi than điều này, Cái gì cũng chậm, tiếng Nam Kỳ gọi là rề rề. Nhờ làm chuyện gì thì một tháng cũng chưa xong. Nhanh cả đời rồi, già chậm chậm cũng đâu có bị trừ lương, ông nói vậy. Mấy bà thì: nói là phải làm liền vì không làm liền, sợ sẽ quên. Cái mâu thuẩn nằm ở chỗ đó. Bà bạn tôi than, trước đây còn phụ vợ trồng cây, dọn dẹp vườn. Bây giờ thì ông chồng chị, ba năm nay không bước ra ngoài cái patio vì … sợ nắng. Không giải thích, không trả lời khi “bị” đề nghị: Sao không phơi nắng một chút cho khỏe người. Sao không cố đi bộ một chút cho nó tiêu cơm. Sao không ăn vài miếng táo cho cho nhuận trường… Bà già ví von : ổng sợ nắng còn hơn là gái chân dài !

Cái tình ‘rề rề’ này trong nhà thì cười trừ được nhưng ngoài đời thì sinh ra nhiều rắc rối, khó lường. Tiểu bang California dạo này rất khó với chuyện người già lái xe vì thống kê cuối năm cho thấy các bô lão Á Đông gây ra nhiều tai nạn, nhiều vi phạm giao thông. Không còn tự động cấp bằng lái xe sau khi hết hạn mà phải thi viết, phải thử thị giác. Cái vụ thi viết trên computer này khiến cho nhiều bô lão rớt đài dài dài. Nghe kể có ông sĩ quan cao cấp thi viết rớt đủ 6 lần không dám kể với ai, kể cả vợ cho đến khi bị mất bằng. Có ông hạm trưởng lười đi khám mắt, cứ tưởng xe chạy mình chạy theo thì OK chừng ra DMV thử thị giác bị thu bằng liền tù tì. Đó là chuyện chính phủ lấy bằng. Có nhiều bô lão bị con lấy bằng vì lái xe bị nhiều tickets quá: không ngừng ở bảng Stop, quẹo trái không ra dấu, đi ban đêm quên mở đèn… Vi phạm lưu thông ở Hoa Kỳ ngày nay phải trả tiền phạt rất lớn vì các thành phố thiếu ngân quỹ, thu được đồng nào hay đồng nấy. Đó là chưa kể khi bị tai nạn, ticket thì tiền bảo hiểm lại tăng. Do đó, mấy ông bà mà còn lái được xe, bà còn đi chợ nấu ăn, còn chỡ nhau đi bác sĩ được đều là hàng hiếm, quí kể gì.

*Sao mấy ông ở dơ quá trời! Đây là vấn đề tế nhị, rất dễ đụng chạm nhưng lại là vấn đề gây nhiều ưu tư nhất cho các bà. Bà vợ nào cũng than trời về điều này. Mà óc sáng tạo của các bà vợ Việt Nam thì tuyệt hảo: mỗi bà bạn tôi “điêu” với vấn nạn khủng khiếp này một cách khác nhau. Từ cách “xử lý” chăn màn đến áo quần, phòng vệ sinh. Đọc đến đây thì chắc bạn đọc hiểu vì sao người viết vẫn còn độc thân chứ gì? Nghe xong chuyện của các bà bạn tôi thì làm sao còn có thể “yêu” ai được nữa?

Nhưng những chuyện kể trên chỉ là tâm sự của các bà bạn tôi, những bà trên dưới 80, công dung ngôn  hạnh có thừa, cháu ngoại, cháu nội đầy đàn nhưng vẫn ngày ngày chu toàn được bổn phận vợ ngoan, mẹ hiền chưa bị đau đầu gối, chưa chống gậy, chưa ngồi xe lăn. Các bà không hề được sáng uống cà phê bàn chuyện ông Trump chiều chơi mạt chược đâu đấy nhé. Có bà chiều chồng đến độ, ngày nào cũng lái xe đi khắp phố Bolsa mua thức ăn cho chồng. Vì bà này nấu ăn rất ngon và cũng biết chỗ mua thức ăn ngon. Trong đầu bà có sẳn một thư mục: bánh mì ở đâu ngon, bành xèo ở đâu ngon, bún bò, phở bò, phở gà ở đâu ngon! Sáng ông chồng chỉ cần phán sau khi uống cà phê thèm ăn gì… là y như rằng bà vợ sẽ lái xe đi mang về cho buổi trưa. Ông 87 thì bà cũng đã 84 nhưng yêu nhau đến thế thì thôi. Khi tôi ngỏ lòng khâm phục thì bà bảo: Cả đời như thế rồi, làm sao bây giờ….

Nhưng thương nhất là khi các bà bạn của tôi lo cho chồng vào những ngày cuối đời. Khóc đó rồi cười đó. Than phiền đó rồi thương yêu đó. Bà bạn ở Atlanta có ngày nấu luôn ba món súp mà ông ấy không thèm ăn món nào cả, chỉ nằm li bì. Nửa đêm vừa đi ngủ thì 2 giờ sáng bị đánh thức vì ông than đói, muốn ăn cái gì. Lại phải ngồi dậy lo cho chồng. Vậy mà vẫn được vợ khen: thương lắm vì ông không bao giờ đòi hỏi điều gì chỉ cắn răng chịu đựng những cơn đau. Phải mấy năm khóc cười như vậy cho đến khi ông qua đời. Cái gánh nặng cất đi được thì lại than buồn đến nỗi khiến bà đi như không chạm đất. Hay gọi điện thoại cho tôi để khóc. Tôi bảo: ông ấy sống thì than mệt quá vì không được nghỉ ngơi, bây giờ ông ấy đi rồi thì lại than buồn. Đàn bà lắm chuyện thật. Tối nay ông ấy về kéo chân bà bây giờ.

Cách đây hai tuần, bà khoe làm thức ăn suốt một tuần lễ chuẩn bị cho giỗ đầu của ông ấy. Tôi gọi điện thọai thăm vì không sang được. Tiếng người cười nói vang vọng trong điện thoại. Bà hạnh phúc vì có nhiều người quí ông ấy, rủ nhau đến thăm. Nhưng đến chiều, khi khách và các con, cháu về hết lại buồn rầu. Tôi an ủi: bà là vợ lính mà cả hai ở bên nhau đến già, có đám cưới, đám ma, đám giỗ. Còn nhớ bản nhạc bi thảm của Phạm Duy mà không ai dám hát không? Bài Tưởng Như Còn Người  Yêu, thơ của Lê Thị Ý.

Ngày mai đi nhận xác chồng
Say đi để thấy mình không là mình
Ngày mai đi nhận xác anh
Cuồng si độ ấy hiển linh bây giờ
….

Em không tìm được xác chàng
Anh thêm lon giữa hai hàng nến trong?
Mùi hương cứ tưởng hơi chồng
Say đi mà tưởng như còn người yêu
 

Sau đó, tôi nhắc thêm vài bài nhạc “thê thảm” của thời chiến về những cuộc tình chia ly để an ủi bạn, ít ra chúng tôi cũng đã được yêu, đã được sống bình yên, chết già bên nhau ở nơi này. Dù ở đây chúng ta không có hoa dừa, hoa cau thơm ngát như ở quê nhà:

Hãy giử cho em một tình yêu nhỏ

Hãy giử cho em một nhúm cỏ khô

Nếu có một lần hoa dừa, hoa cau lại trổ

Giữ cho em tình yêu trăm năm.

Thơ Thụy Châu

Như thế các bạn đã hiểu vì sao tôi yêu các bà bạn già của tôi đến thế. Ngày xưa bà Tú Xương “Lặn lội thân cò khi quãng vắng, Eo sèo mặt nước buổi đò đông” mà đi vào văn học sử, ngày nay các bà bạn tôi già hơn bà Tú mà vẫn lặn lội thân cò lái xe, nấu ăn, giặt giủ, rửa bát hầu chồng con mà cũng chỉ dám than cho tôi nghe vì lúc nào cũng phải giữ thể diện cho chồng, cho con. Câu nói thường nhật là: cả đời như vậy rồi, đổi với thay gì nữa.

Nhưng khi tôi nghe các bà bạn than phiền về các ông anh, tôi thấy … gần với các anh hơn. Người chồng không nói một tiếng suốt ngày đó là một ông chồng gương mẫu nhất trên đời. Là một sĩ quan cao cấp nhưng anh không vợ nọ, con kia, không bợ đỡ cấp trên, chỉ gần gủi cấp dưới. Anh xem tôi như một người em, tôi thường nghe bạn bè kể lại việc anh khen những bài viết của tôi. Lúc nào gặp tôi, anh cũng ân cần thăm hỏi. Có một lần tôi ngồi gần anh trong một Đại Hội KQ, ánh mắt của anh khi nhìn lên sân khấu đang chiếu về những đoàn khu trục của VNCH trở về sau một phi vụ khiến tôi hiểu được vì sao anh rất kiệm lời khi sống đời lưu vong, như anh không còn gì để nói với đời trước niềm đau gánh chịu khi nước mất. Nói gì được nữa khi một ông “tàu bay” biết rằng mình sẽ không còn có cơ hội tung mây lùng bóng địch, không gian bao la đâu còn là của ta?

Tôi cũng thông cảm luôn chuyện ông anh chỉ thích “đường xưa lối cũ”, không muốn thay đổi gì, ngay cả những điều nhỏ nhặt trong đời sống. Tôi thích đi đường nào là tôi có lý do của tôi. Bởi vì tôi cũng đã có nhiều lần lẩm cẩm như thế. Trước đây từ nơi tôi ở đến tòa soạn nếu đi xa lộ thì chừng 10 phút vì chỉ có ba exit nhưng nếu đi đường trong thì có khi mất cả nửa tiếng đồng hồ. Nhưng mà thích biết bao khi được lái xe qua những con đường vắng xe, nhìn hoa nở, lá xanh như ngọc dọc đường đi. Bây giờ tôi đã không còn ở đó nữa nhưng tôi vẫn có thể hình dung mỗi ngã tư đường của con đường quen thuộc đó: nơi này có ngôi nhà đầy hoa hồng hay ngôi nhà kia có hàng rào hoa huỳnh anh vàng rực, cái công viên có lần mang con trẻ đến chơi. Khi nhìn thấy “cảnh cũ” thì lại nhớ nhiều “người xưa” đã không còn. Mỗi lần có dịp về qua khu nhà cũ là lại muốn lái xe đi lại “đường xưa lối cũ”. Cái lý do này làm sao giải thích với ai để tránh bị gán cho cái tội “già lẩm cẩm”.

Tôi là người … trẻ nhất trong nhóm bạn già. Vì nghiệp báo, tôi quen với các ông anh trước khi được quen với các bà chị mặc dù sau khi chúng tôi thân nhau rồi thì chúng tôi cho các ông đi ra chỗ khác chơi. Các bà bạn tôi đều là những trang “quốc sắc thiên hương”, những “cây” công dung ngôn hạnh của một thời nhưng thời gian là “liều thuốc độc” của đàn bà, chúng tôi thường phải nhìn nhau qua những lăng kính cũ để quên đi cái “sộc sệnh” của tuổi già, vẻ chân mày được một bên thì quên bén bên kia vì vội quá, má hồng môi son bên đậm, bên nhạt vì mắt đã không còn tinh tường. Có sao đâu vì bạn bè, con cái ai cũng biết chuyện ngày xưa, mẹ đẹp nhất, bà đẹp nhất cơ mà!

 Cách đây vài tháng, chị Tuệ thình lình bảo tôi khi hai đứa đang ăn phở gà là vài năm nữa tụi này “đi” hết rồi, T. sẽ buồn lắm đấy. Câu nói này ám ảnh tôi từ khi nghe được. Ừ, khi tôi mất hết “mấy bà bạn già” này rồi, tôi sẽ “ở” với ai? Trong phòng làm việc của tôi, có một kệ sách dành riêng cho hình ảnh của những bà bạn đã bỏ tôi mà đi. “Dân số” trên kệ vẫn còn ít hơn dân số ở ngoài đời mặc dù 2 tuần trước đây đã có thêm khung hình của một bà bạn đặc biệt vì bà là người Mỹ da trắng gốc Anh thay vì người Mỹ da vàng gốc Việt như tôi. Bà Katherine Zaki là bà sui gia của tôi. Từ 20 năm nay, chúng tôi đã là bạn của nhau, for better and for worse mặc dù con của chúng tôi mới cần tuyên thệ sống bên nhau trọn đời chứ không phải chúng tôi. Tôi và bà Katherine họp nhau hết sức, có cùng quan điểm chính trị, xả hội và nhất là khi phải cùng nhau chịu đựng những chuyện bực mình khi hai đương sự “con”… cứng đầu, vô lý. Hai năm nay, bà đã phải xa ngôi nhà có nhiều bóng cây ở Long Island vào viện dưỡng lão vì không thể tự lo cho mình được nữa. Những ngày tháng cuối cùng bà lại phải chống chọi lại bệnh ung thư phổi. Bà bảo tôi trong lần gặp cuối: Đời sống tôi hết vui rồi. Nhưng tôi rất hạnh phúc khi có bà là bạn suốt 20 năm qua. Tôi cám ơn vì bà không chỉ nhận con gái tôi là con mà bà còn nhận luôn tôi như một người thân trong gia đình không thể thiếu nhau. Nụ cười hóm hỉnh khi chúng tôi chia sẻ với nhau một điều “bí mật” nào đó làm sao tôi có thể quên được. Cũng không bao giờ quên được những lần chúng tôi đi ăn trưa, ăn tối với nhau ở Manhattan. Trước khi về hưu, bà Katherine là Giám đốc Trung Tâm Y Tế Cộng đồng  tại thành phố Long Island. Bà hưởng thọ 87 tuổi khi qua đời nên cũng không phải là chết trẻ. Bà chỉ ra đi sớm với riêng tôi thôi. Từ nay khi về New York tôi có ai cùng đi dạo, cùng ăn trưa khi bà Katherine đã không còn?

Khi tôi đặt hình bà Katherine bên cạnh hai người bạn khác của tôi trên kệ sách, tôi đùa với các bà ấy rằng: Từ lúc đưa các bà về … nhà tôi là tôi biết đã xa các bà nghìn trùng (Nhạc TCS, Từ lúc đưa em về là biết xa nghìn trùng). Cái “nghìn trùng” khi còn trẻ là Cali, New York, Washington, Montreal, Saigon. Cái “nghìn trùng” của tuổi già là vĩnh viễn không còn trông thấy nhau. Tôi yêu các bà bạn già của tôi biết bao!

Dù không nói, dù lặng im,

Dù rằng một thoáng cũng thừa xót xa (thơ Nguyễn Bình 1941)

Hoàng Dược Thảo

(*) Thằng bé âm thầm đi vào ngõ nhỏ /Tuổi ấu thơ đã mang nhiều âu lo/ Ngày nó sống kiếp lang thang/ Ngẩn ngơ như chim xa đàn/Nghĩ mình tủi thân muôn vàn.(Lời bài hát Nó của ns Anh Bằng.)