Phiếm dị, Đào Nương 

Thế giới bước vào 2026

Hôm nay là ngày 6 tháng 1, 2026, năm năm sau khi những người ủng hộ Trump nhận được sự cổ súy của ông xông vào Điện Capitol, trụ sở của Quốc Hội Hoa Kỳ để ngăn chặn việc kiểm nhận chiến thắng của Joe Biden trong chức vụ tổng thống, ông Trump vẫn cố chấp bám vúi vào một câu chuyện sai sự thật: là cuộc bầu cử năm 2020 đã bị đảng Dân Chủ “đánh cắp” và ông Trump là một nạn nhân. Trong hai năm tiếp theo, ông Trump đã nộp đơn kiện về kết quả bầu cử này trên khắp các tiểu bang Hoa Kỳ nhưng không đưa ra được một bằng chứng nào. Những người quyết chí theo ông Trump như cựu thị trưởng New York Giulianni (thua kiện và mất hết tài sản), đài FOX của ông Murdoch vu cho hảng chế tạo máy kiểm phiếu Dominion gian lận cho đảng Dân Chủ bị tòa phạt 850 triệu đô la.

Hình ảnh của Tổng thống Donald Trump xuất hiện trên màn hình lớn trong một cuộc mít tinh trước cửa tòa Bạch ốc ở Washington vào ngày 6 tháng 1 năm 2021. (John Minchillo/AP)

Cựu công tố viên đặc biệt Jack Smith, người dẫn đầu cuộc truy tố liên bang đối với Trump, đã nói với một ủy ban Hạ viện trong một cuộc điều trần kín vào tháng trước rằng tổng thống Trump phải chịu phần lớn trách nhiệm trong việc khích động vụ tấn công và nhấn mạnh rằng các tội ác đã xảy ra tại Điện Capitol ngày hôm đó chỉ vì lợi ích của ông Trump.

Những lời khích động của ông Trump đã dẫn đến một cuộc bạo loạn bên trong Điện Capitol Hoa Kỳ vào ngày 6 tháng 1, đám đông ủng hộ Trump xâm nhập đã đến gần chỉ cách Phó Tổng thống Mike Pence vài giây, giam giữ các nhà lập pháp và phá hoại trụ sở Quốc hội trong vụ phá hoại tồi tệ nhất đối với điện này kể từ khi lực lượng Anh đốt cháy nó vào năm 1814. Năm người đã chết trong vụ tấn công ngày 6 tháng 1 hoặc ngay sau đó và 140 sĩ quan cảnh sát đã bị tấn công.

Smith đã ngừng vụ án sau khi Trump tái đắc cử vào năm 2024, với lý do các quy định liên bang cấm truy tố các tổng thống đương nhiệm. “Bằng chứng ở đây cho thấy rõ ràng rằng Tổng thống Trump là người có lỗi và chịu trách nhiệm lớn nhất trong âm mưu này, những tội ác này được thực hiện vì lợi ích của ông ấy. Cuộc tấn công xảy ra tại Điện Capitol, một phần của vụ án này, sẽ không xảy ra nếu không có ông ấy.”

Trong số năm người thiệt mạng có sĩ quan cảnh sát Điện Capitol Brian D. Sicknick, người đã qua đời vào ngày hôm sau sau khi bị tấn công trong cuộc bạo loạn nhưng một trong số nhiều tuyên bố sai sự thật trong bản tường thuật về ngày 6 tháng 1, trang web của Nhà Trắng tuyên bố rằng “Không có sĩ quan thực thi pháp luật nào thiệt mạng”, không hề đề cập đến Sicknick. Cuộc bạo loạn cũng khiến khoảng 140 thành viên lực lượng thực thi pháp luật bị thương. Nhiều năm sau, chấn thương tâm lý do bảo vệ Điện Capitol ngày hôm đó vẫn tiếp tục ám ảnh nhiều sĩ quan.

Trang web của Nhà Trắng cũng tuyên bố sai sự thật - như Trump đã nói sai sự thật trong nhiều năm - rằng cuộc bầu cử tổng thống năm 2020 đã bị “đánh cắp”, và rằng Pence có quyền “trả lại các phiếu bầu tranh chấp cho các cơ quan lập pháp tiểu bang để xem xét và hủy bỏ chứng nhận” nhưng đã chọn không làm như vậy “trong một hành động hèn nhát và phá hoại.” Nhiều người trong đám đông đã hô vang “Treo cổ Mike Pence!” với niềm tin sai lầm rằng Pence có thể ngăn cản Quốc hội chứng nhận chiến thắng của Biden.

Trang web mới của Nhà Trắng cũng lặp lại một tuyên bố thường được Trump và các đồng minh của ông đưa ra - rằng dân biểu Nancy Pelosi (Đảng Dân chủ, California), người giữ chức Chủ tịch Hạ viện vào thời điểm xảy ra vụ tấn công, phải chịu trách nhiệm về "những thiếu sót an ninh" tại Điện Capitol. Bà Pelosi đã kịch liệt bác bỏ những cáo buộc đó, và hôm thứ Ba, bà một lần nữa khẳng định rằng Trump đã từ chối lời kêu gọi can thiệp vào vụ tấn công trong hơn ba giờ. “Trong hơn ba giờ, chúng tôi đã cầu xin [Trump] gửi Lực lượng Vệ binh Quốc gia! Ông ấy không bao giờ làm điều đó. Ông ấy tỏ ra thích thú khi không làm điều đó.”

(theo bản tin trên The Washington Post ngày 6 tháng 1/ 2026)

*

Nhưng đó là chuyện của năm năm về trước. Khi trở lại Tòa Bạch ốc lần thứ hai, còn hai tuần nũa là đủ một năm, “nhân loại” không có được một ngày bình yên với ông: dù là một công nhân thợ may ở Việt Nam, một kỷ sư công nghệ ở Trung hoa, dù là một công nhân vác hàng ở bất cứ bến cảng nào trên toàn thế giới, một chính trị gia ở Brasil, một nhân viên chính phủ liên bang ở Hoa Kỳ, đời sống ai cũng bị xáo trộn, không ít thì nhiều khi ông Trump đòi “giải phóng” thế giới bằng cách tăng thuế nhập khẩu – Tariff vào Hoa Kỳ. Ông Trump không chừa một quốc gia nào cả, dù là nước láng giềng Canada, Mexico hay đồng minh Âu Châu.  Ông không thân với ai nhưng lại tự nhận là bạn của những ông độc tài, “kẻ thù” của thế giới tự do như Putin, Kim Jong Un, hay Đông Cung Thái tử của A Rạp Seoudite. Người này bị chính quyền Biden lên án vì đã giết ký giả Jamal Khashoggi, một nhà bất đồng chính kiến ​​của Ả Rập Xê Út và là cộng tác viên của Washington Post, sinh sống ở Virginia. Vào ngày 2 tháng 10 năm 2018, ông Khashoggi vào lãnh sự quán Ả Rập Xê Út ở Istanbul và đã bị giết và phân xác trong tòa nhà này tức ông có đi vào nhưng không thấy đi ra. Ngày 26 tháng 2 năm 2021, một báo cáo tình báo của Mỹ được giải mật công bố rằng MBS đã ra lệnh giết ký giả Khashoggi. Tòa án Hoa Kỳ đã bác bỏ vụ kiện giết người này do Hatice Cengiz, vị hôn thê của Khashoggi, và DAWN, tổ chức nhân quyền có trụ sở tại Washington, DC khởi kiện vào năm 2022 khi thái tử MBS trở thành thủ tướng Ả Rập Xê Út vì ông là người đứng đầu chính phủ, một nguyên thủ quốc gia nên được quyền miễn trừ bị truy tố.

Trong một năm cầm quyền ông Trump cũng đã chứng kiến 2 cuộc biểu tình vĩ đại với hàng triệu người tham dự để chống lại những hành động vi hiến và lạm dụng chức vụ của ông. Tên của hai cuộc biểu tình này là NO KING DAY. Một clip được phát tán sau đó với hình ảnh “King Trump” đội vương miện dội phân xuống đám người biểu tình này.

Bắt vợ chồng tổng thống Venezula đem về Hoa Kỳ

Nhưng có lẽ không có một “động thái” nào có thể so sánh với việc ông Trump ra lệnh cho đội đặc nhiệm Delta của Hoa Kỳ đột kích và bắt được vợ chồng tổng thống Maduro của Venezula đem về Hoa Kỳ, còng tay đưa ra tòa án ở New York xử về tội buôn lậu ma túy. Cuộc tấn công mang tên Absolute Resolve, bắt đầu vào khoảng 2 giờ sáng giờ địa phương ngày 3 tháng 1 năm 2026, nhiều tiếng nổ được nghe thấy sau khi phần lớn thành phố Caracas bị cúp điện.

Cả thế giới lên án hành động này không phải vì tổng thống Venezuela, Nicolás Maduro, là một nhà lãnh đạo gương mẫu. Các chuyên gia luật quốc tế, Hội Đồng Bảo An Liên Hợp Quốc, các lãnh tụ chính trị Hoa Kỳ và nhiều quốc gia khác cho rằng cuộc đột kích này đã vi phạm Hiến chương Liên Hợp Quốc về quốc tế công pháp và chủ quyền của Venezuela. Ông Trump như thường lệ, cho rằng ông có quyền “hiến định” với sự hỗ trợ của quân đội để thực hiện mà không cần thông qua quốc hội.

Hai ngày sau, Thứ Hai ngày 5 tháng 1, trước tòa án tại New York, tổng thống Nicolás Maduro đã tuyên bố: ông là "tổng thống hợp hiến của đất nước tôi", phản đối việc bị chính quyền Trump bắt giữ và khẳng định ông vô tội trước các cáo buộc buôn bán ma túy mà chính quyền Trump đã sử dụng để lật đổ ông khỏi quyền lực ở Venezuela. Maduro nói bằng tiếng Tây Ban Nha: "Tôi đã bị bắt cóc. Tôi vô tội. Tôi không phạm tội. Tôi là một người đàng hoàng, tổng thống hợp hiến của đất nước tôi."

Khi lập đi lập lại điều “ông là một tổng thống hợp hiến”, ông Nicolás Maduro muốn nhấn mạnh rằng ông là tổng thống hợp hiến của Venezuela, ông là một nguyên thủ quốc gia của một quốc gia có chủ quyền, ông phải được quyền miễn trừ, như ông Đông Cung Thái Tử của A Rạp Seoudite MBS đã được miễn trừ dù đã công khai ra lệnh giết ký giả Khaggosi năm 2018.

Học thuyết Monroe: "thỏa thuận trao đổi Venezuela và Ukraine”

Sau cuộc đột kích ngày 3 tháng 1/2026  của ông Trump bắt vợ chồng tổng thống Venezuela Nicolás Maduro về Mỹ “trị tội buôn bán ma túy” thì trên các diễn đàn quan trọng của thế giới búng nổ tin “cũ mà mới” là năm 2019, trong một phiên điều trần trước Quốc hội, bà Fiona Hill, cố vấn của Tổng thống Trump vào thời điểm đó, Nga đã nhiều lần đưa ra ý tưởng về một "thỏa thuận trao đổi rất kỳ lạ giữa Venezuela và Ukraine", rằng Điện Kremlin sẵn sàng rút lại sự ủng hộ dành cho Nicolás Maduro ở Venezuela để đổi lấy quyền tự do hành động của Nga ở Ukraine.

Bà Hill cho biết Nga đã đưa ra ý tưởng này thông qua các bài báo trên truyền thông Nga, trong đó đề cập đến Học thuyết Monroe - một nguyên tắc thế kỷ 19, theo đó Mỹ phản đối sự can thiệp của châu Âu vào Tây bán cầu và đổi lại, đồng ý không can thiệp vào các vấn đề của châu Âu. Học thuyết này đã được Trump viện dẫn để biện minh cho sự can thiệp của Mỹ vào Venezuela.

Mặc dù chính phủ Nga chưa bao giờ đưa ra lời đề nghị chính thức, nhưng đại sứ Nga tại Hoa Kỳ lúc đó, Anatoly Antonov, đã nhiều lần ám chỉ với bà rằng Nga sẵn sàng đồng thuận với Hoa Kỳ để hành động theo ý muốn ở Venezuela nếu Mỹ cũng làm điều tương tự đối với Nga ở châu Âu, bà Hill nói với Associated Press trong tuần này. Nhưng khi ông Trump cử bà Hill - khi đó là cố vấn tối cao về Nga và châu Âu - đến Moscow vào tháng 4 năm 2019 bà đã xác định với các viên chức Nga rằng “Ukraine và Venezuela không liên quan gì đến nhau”.

Vào thời điểm đó, Hoa Kỳ và các đồng minh Âu Châu công nhận lãnh đạo phe đối lập Venezuela Juan Guaido là tổng thống lâm thời của đất nước chứ không phải là Nicolás Maduro.

Nghe chuyện này không khỏi nhớ chuyện xưa ở đất nước tôi khi nhiều người cho rằng ông “Do Thái” Henry Kissinger hoán đổi Việt Nam cho Nga Tầu để Hoa Kỳ sắp xếp lại Trung đông và yểm trợ cho sự tồn tại của Israel. Chuyện “nước tôi” là chuyện quá xưa rồi, nửa thế kỷ đã trôi qua và ngay cả ông Tổng Tô của đảng Cộng sản cũng phải công nhận xã hội Việt Nam Cộng Hòa ngày trước tốt đẹp như thế nào, nhất là về phương diện giáo dục. Nhưng miền Nam Việt Nam thất thủ vì khi Hoa Kỳ “tháo chạy” chúng ta không có đồng minh nào khác để dựa vào. Nhưng Ukraine ngày này lại khác, chắc chắn là Ukraine sẽ không phải là một Việt Nam Cộng Hòa thứ hai và ông Trump dù có bắt cóc được tổng thống Venezuela Nicolás Maduro mang về Mỹ cầm tù thì ông Trump cũng sẽ không “run – cai trị” được nước này. Venezuela cũng không phải là Panama để ông Trump có thể theo kịch bản của, dùng vấn đề ma túy để trị tội Nicolás Maduro như Hoa Kỳ đã trị tướng Noriaga năm 1990.

Ukraine không phải là Việt Nam Cộng Hòa!

Nhưng thế giới 2025 không phải là thế giới 1975, mọi sự đã khác. Hoa Kỳ với ông Trump không phải là Hoa Kỳ nhân bản và dân chủ - Và Ukraine không phải là Việt Nam Cộng Hòa.

Sau khi lật đổ Maduro, ông Trump cho biết giờ đây Hoa Kỳ sẽ "điều hành - run" Venezuela. Ông Trump cũng đe dọa chiếm Greenland (một phần lãnh thổ tự trị của Đan Mạch và là một phần của liên minh quân sự NATO) và đe dọa sẽ dùng quân sự đối với quốc gia Colombia như đã làm với Venezuela vì tổng thống Gustavo Petro cũng “dính” việc buôn bán ma túy trên toàn cầu. Mặc dù sau đó, ngoại trưởng Marco Rubio đã đính chính “việc điều hành - run” Venezuela của ông Trump vì theo ông Rubio ông Trump chỉ muốn nói là những lãnh tụ mới của Venezuela sẽ phải … “tuân theo” chính sách của Hoa Kỳ mà thôi.

Bà Fiona Hill, cựu cố vấn của Tổng thống Trump tuyên bố với hảng tin AP là “Hành động của Trump ở Venezuela khiến các đồng minh của Ukraine khó lên án hành động xâm lăng Nga đối với Ukraine là "bất hợp pháp" vì "thế giới vừa chứng kiến ​​cảnh Hoa Kỳ đã xâm chiếm– hoặc ít nhất là lật đổ chính phủ của một quốc gia khác – bằng cách “bịa” ra những cáo buộc mà không có bằng chứng. Điều này mở đường cho các quốc gia hùng mạnh khác – như Nga, Hoa Kỳ và Trung cộng – có thể xâm chiếm các quốc gia khác trong khu vực họ có ảnh hưởng vì theo tinh thần "kẻ mạnh thắng thế".

Bộ Ngoại giao Nga không trả lời bình luận của bà Hill về “vụ đổi Venezuela cho Ukraine” nhưng Bộ Ngoại giao Nga đã lên án "sự xâm lược" của Hoa Kỳ với Venezuela. Nhưng cho đến hôm nay, 6 ngày sau khi đột kích và còng tay tổng thống Venezuela Nicolás Maduro đưa về Mỹ trị tội, Tổng thống Nga Vladimir Putin vẫn im lặng ngay cả sau khi Mỹ tịch thu 2 tàu chở dầu mang cờ Nga liên quan đến Venezuela ở Bắc Đại Tây Dương và vùng biển Caribe hôm thứ Tư ngày 7/1.

Lực lượng Mỹ ở Bắc Đại Tây Dương đã tịch thu một tàu chở dầu treo cờ Nga, có tên Bella-1. Theo Associated Press, tàu Bella-1 đã bị Mỹ cáo buộc vào năm 2024 vì buôn lậu hàng hóa cho một công ty có liên quan đến nhóm chiến binh Hezbollah của Lebanon, được Iran hậu thuẫn. Lực lượng Tuần duyên Mỹ đã chận tàu này ở biển Caribe vào tháng 12 khi nó đang hướng đến Venezuela. Hạm trưởng tàu này khi đób đã từ chối cho cho lực lượng tuần duyên Mỹ lên tàu và quay về hướng về phía Đại Tây Dương để tránh lệnh phong tỏa đối với các tàu chở dầu bị trừng phạt xung quanh Venezuela.

Riêng tàu chở dầu có tên Sophia ở Caribe cũng treo cờ Nga "hoặc cập cảng Venezuela lần cuối hoặc đang trên đường đến đó” cũng bị lực lượng hải quân Hoa Kỳ tịch thu.

Nhưng hai tàu chở dầu bị bắt giữ không phải là những tàu duy nhất “coi thường” lệnh phong tỏa của Mỹ.

Theo Cơ quan Đăng kiểm Hàng hải Nga – Russian MarineTraffic, ít nhất ba tàu chở dầu khác bị Hoa Kỳ làm khó dễ, hoạt động gần Venezuela trong những tuần gần đây, đã đổi cờ sang cờ Nga. Các tàu này – Malak, hiện được đổi tên thành Sintez; Dianchi, hiện là Expander; và Veronica, hiện là Galileo – trước đây thuộc các quốc gia Comoros và Guyana.

Xâm chiếm Venezuela, bắt Nicolás Maduro
là vì dầu, vì mõ vàng

Khi xâm chiếm Iraq, ông Bush “màu mè” rằng Saddam Hussein chế tạo vũ khí hủy diệt, độc tài nên Hoa Kỳ có bổn phận tiêu hủy và mang dân chủ, tự do đến cho dân Iraq. Đến ngày nay, sau 25 năm không ai biết được rằng Hoa Kỳ đã “vào, vơ, vét, về” bao nhiêu dầu thô, bao nhiêu tỷ dollar của Iraq dù đất nước này không hề chế tạo được vũ khí nguyên tử như Isreal, như Iran, như Ukraine, dân chủ vẫn không hề được thực thi tại Iraq sau khi “đồng minh Hoa Kỳ tháo chạy” khỏi nơi này.

Đặc điểm của “King” Trump là ở đó. Ông Trump không màu mè, không lấp liếm như ông Bush. Ông “thẳng thắng” tuyên bố Hoa Kỳ xâm chiếm Venezuela, bắt Nicolás Maduro là vì dầu, vì mõ vàng của đất nước này. Ông Trump “hân hoan” tuyên bố chiến lợi phẩm là Hoa Kỳ sau vụ đột kích sẽ có thêm 51,000 triệu thùng dầu thô. Ông Trump cho biết trước khi hành động, ông không hỏi ý quốc hội hay đảng Dân Chủ mà hội ý với các tài phiệt về dầu hỏa của Hoa Kỳ. Nhưng các hảng đầu Hoa Kỳ đều từ chối khai thác dầu ở Venezuela. Đó là một đầu tư lâu dài, không phải chỉ trong một, hai năm nhiệm kỳ tổng thống của ông Trump mà làm được. Do đó, không một hảng nào lên tiếng theo ông Trump vào Venezuela cả. Vào thứ Ba, ông Trump đã trả lời câu hỏi của NBC News về người cuối cùng chịu trách nhiệm ở Venezuela bằng một chữ duy nhất: "Tôi." Và đe dọa thẳng là nếu bà phó tổng thống Delcy Rodriguez, người vừa tuyên thệ nhậm chức tổng thống lâm thời của Venezuela là nếu chống lại chính sách của ông thì số phận của bà sẽ còn thê thảm hơn số phận của ông Nicolás Maduro.

Bà Delcy Rodriguez phản bác lại ngay lời tuyên bố của ông Trump rằng Hoa Kỳ đang điều hành đất nước của bà. Trong thế giới chính trị, đàn bà thường can đảm hơn đàn ông. Có tin, khi nghe Nicolás Maduro bị Hoa Kỳ đột kích và còng tay thì bà Delcy Rodriguez cao bay xa chạy qua Nga. Nhưng Bộ Ngoại Giao Nga xác nhận đây là tin vịt nhằm hạ uy tín của bà Rodrigez.

Bà phó tổng thống Delcy Rodríguez tuyên thệ nhậm chức tổng thống lâm thời của Venezuela tại Caracas vào ngày 5 tháng 1. (Quốc hội Venezuela/Anadolu qua Getty Images)

"Không có thế lực bên ngoài nào cai trị Venezuela. Chính phủ Venezuela điều hành đất nước Venezuela và không ai khác. Hành động bắt cóc tổng thống Nicolás Maduro không thể chấp nhận được”.

Để trả lời thái độ thách thức của ông Trump là bà sẽ "phải trả giá đắt" nếu không hợp tác với các yêu cầu của Hoa Kỳ, bà Delcy Rodriguez nói: "Số phận của tôi chỉ do Chúa quyết định, không phải do bất cứ ai đe dọa".

Người biểu tình chống cuộc đột kích của Hoa Kỳ bắt tổng thống Venezuela Nicolás Maduro tại Washington D.C. 'Hãy tránh xa Venezuela!' (Ảnh Washington Post)

Đám đông biểu tình tại thủ đô Caracas vào ngày Thứ Ba, ngày tổng thống Nicolás Maduro ra tòa tại New York đòi Hoa Kỳ phải trả tự do ngay cho vợ chồng Maduro (Matias Delacroix/AP)

Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro không phải là một lãnh tụ “gương mẫu”. Cũng như  “King Trump” của Hoa Kỳ vậy. Nhưng bà Delcy Rodríguez thì khác. Một phụ nữ trí thức trưởng thành trong thời loạn, “dĩ vãng dễ gì dấu diếm” cho thấy bà một chính trị gia trong sạch. Bà là phó tổng thống kiêm Bộ Trưởng Bộ Dầu Khí của Venezuela. Trong bối cảnh đất nước lâm vào tình trạng nghèo khó vì một lãnh tụ độc tài “chó nhảy bàn độc” như  Nicolás Maduro, với tình trạng cấm vận của Hoa Kỳ và thế giới Tây Phương, bà Delcy Rodríguez vẫn duy trì được nguồn lợi duy nhất là dầu hỏa để đất nước tồn tại. Bà không dẹp được Nicolás Maduro nhưng hắn cũng không đụng đến bà vì hắn biết không có bà, hắn không thể “run” tức ngồi trên ghế tổng thống được. Để xem trong những ngày tháng tới, bà Delcy Rodríguez có trụ lại được hay không” Ai thực sự là người sẽ “run” đất nước của bà? Và những “ông lớn” của các đại cường sẽ lên tiếng gì về vụ này? Hay là ông Putin sẽ còng tổng thống Ukraine Zelinsky, ông Tập sẽ còng tổng thống Đài Loan Lại Thanh Đức (Lai Ching-te), Tổng Tô của Việt Nam về trị tội. Show me the man I will show you the crime. Thiện tai! Tại Thiên!

 Đào Nương

@diễn đàn www.saigonweeklyonline.com