Thiên tai hay nhân tai…
Mười ngày sau khi trận lũ lụt lịch sử xảy ra ở miền Trung tiểu bang Texas, nhà chức trách xác nhận có 134 trường hợp tử vong và trên 100 người được báo cáo là mất tích. Thật ra số người mất tích chưa thể xác định được vì dọc theo sông Mystic là những địa điểm mà người Mỹ thích tụ tập để cấm trại. Thời điểm xảy ra thiên tai là tháng 7, mùa hè, trẻ con được nghĩ học lại nhằm vào ngày Lễ Độc Lập của Hoa Kỳ nên lều cắm trại mọc lên khắp nơi nên khi tai nạn số người bị nước cuốn trôi đi, chưa thể xác định được. Dọc theo bờ sông, có rất nhiều ngôi nhà khang trang chỉ dùng để nghĩ hè hay tụ họp cuối tuần. Vì thế, một cựu thành viên của hội đồng thành phố Houston, bà Perkins tuyên bố rằng lũ lụt tàn phá trại hè Mystic Camp và vùng Kerr là thiên tai Chúa "cảnh báo cho người da trắng, bảo thủ theo đạo Thiên chúa nhưng kỳ thị".
Văn phòng của Thị trưởng Houston John Whitmire đã xác nhận với đài Fox là bà Perkins đã đăng video về phát biểu này trên Tiktok. Bà Perkins là người Mỹ đen được cựu Thị trưởng Sylvester Turner (cũng là người da ssen) bổ nhiệm vào năm 2023 làm giám đốc chương trình cứu trợ thực phẩm và nhiệm kỳ của bà đã kết thúc vào tháng 1 năm 2025. Hiện nay các nhân viên và các thiện nguyện viên vẫn tiếp tục tìm kiếm hàng chục dặm dọc theo sông. Trại hè Mystic cho biết họ đã mất đi 28 trại viên. Mười bé gái và một cố vấn vẫn chưa được tìm thấy.
Một trái tim làm từ những mảnh gạch vỡ tại vị trí cabin nơi hai chị em, Blair Harber 13 tuổi và Brooke Harber 11 tuổi tại trại Casa Bonita. Xác của hai đã được tìm thấy nắm tay nhau. (Danielle Villasana/For The Washington Post)
Sau khi tai nạn xảy ra, thiên hạ “kêu trời” về ngành khí tượng của Hoa Kỳ. Tin dự báo thời tiết cho biết sẽ có mưa trong những ngày lễ và mực nước sẽ dâng lên khoảng 3 feets. Nhưng Cơ quan Thời tiết Quốc gia không báo trước về những trận mưa như trút nước và không ngừng những giờ trước bình minh ngày 4 tháng 7 gây ra một cơn lũ lụt lịch sử vì nước dâng cao 26 feet trong vòng một giờ đồng hô cuốn trôi nhà cửa, cây cổ thụ đọc hai bên bồ sông khiến hơn 134 người tử vong trong đó có nhiều trẻ em. Lũ lụt là kết quả của các điều kiện khí quyển bất thường đã đưa các luồng hơi nước ẩm từ Vịnh Mexico vào các khu vực của tiểu bang Texas tạo ra những trận mưa lớn khiến nước dâng cao nhanh chóng. Nhưng cơn lũ ngày 4 tháng 7 năm nay không giống như một cơn giông mùa hè thông thường gây ra lũ lụt mà là những trận mưa lớn liên tục đổ xuống nhiều inch nước mưa vào cùng một khu vực chỉ trong vài giờ. Cảnh sát thành phố Kerrville Jonathan Lamb nói với báo The Washington Post rằng "Thiệt hại do lũ lụt là thảm khốc nhưng đây là trận lũ tồi tệ nhất mà chúng tôi chứng kiến ở vùng này". Có nạn nhân còn sống sót cho biết 9 giờ đêm ngày mùng 4 họ đi ngủ và thức giấc khi nghe tiếng nước và khi nhìn qua cửa sổ thì thấy sông vây quanh ngôi nhà vì nước đã dâng cao và đã tràn vào nhà mà không nghe còi hụ báo động hay tin di tản qua hệ thống báo động Internet .
Sau khi lũ lụt đã xãy ra các viên chức Quận Kerr cho biết giữa tháng 7 họ sẽ có cuộc họp cho dự án tổ chức hệ thống cảnh báo nhằm hỗ trợ ứng phó khẩn cấp khi có lũ lụt vì mực nước con sông Guadalupe đã dâng cao hơn bình thường mười năm gần đây. Theo ABC News vào ngày 17 tháng 4 năm nay, Hội đồng quản trị của Cơ quan quản lý sông Guadalupe Thượng Nguồn đã bỏ phiếu để chọn một công ty có tên là Kisters "làm công ty phát triển Hệ thống cảnh báo lũ lụt tại Quận Kerr". Các viên chức địa phương đổ lỗi cho cơ quan khí tượng ở thành phố Austin vì thiếu nhân viên, thiếu chuyên viên kinh nghiệm để tiên đoán chính xác hơn về khí hậu nên họ không có đủ tin tức để phòng bị. Nhiều nhân niên khí tượng kinh nghệm đã bị đuổi việc bởi cơ quan DOGE của Elon Musk vào tháng 2 năm nay. Các trưởng ty khắp Hoa Kỳ đã lên tiếng về điều này. Các khoa học gia về nhiều ngành khoa học của Hoa Kỳ đã bị cho nghĩ việc vì chính quyền ông Trump tiết kiệm ngân quỷ. Sau tai nạn lũ lụt với trên 130 trường hợp tử vong ở miền Trung Texas trong tuần qua, một số ủy viên quận, cảnh sát trưởng và các nhà lãnh đạo địa phương đã ký tên vào một bản thỉnh nguyện gửi cho ông Trump yêu cầu cải thiện các hệ thống cảnh báo lũ lụt trong nhiều khu vực mà hiện nay vì thiếu nhân viên, thiếu chuyên viên đã … bỏ mặc cho trời định sau khi ông Trump trở lại tòa Bạch Ốc.
Sông Guadalupe tiếp tục dâng cao. Ảnh chụp ngày July 4, 2025 in Kerrville, Texas. Mưa tiếp tục từ nhiều này qua khiến các cuộc tìm kiếm 170 được báo cáo là mất tích đã được chính quyền tạm ngưng vì mực nước tiếp tục dâng cao trong các khu vực được cảnh báo. Eric Vryn/Getty Images
Tin giờ chót theo đài ABC ngày 14 tháng 7 thì có 134 người chết và 101 người mất tích.
Một ngôi nhà trước và sau cơn lũ. (Courtesy of Aaron Parsley. Trích từ Texas Monthly)
Tại sao dự báo thời tiết lại bị bỏ ngang, không cập nhật?
Một số chuyên viên về thời tiết đã dự báo trước về cơn lũ lụt ở Texas ngày 4 tháng 7 vừa qua dựa vào những dữ liệu về mô hình thời tiết đã nêu lên thắc mắc là tại sao Cơ quan Thời tiết Quốc gia (NWS) không cảnh báo về nguy cơ lũ lụt cao cập nhật hơn lúc đầu dự kiến từ một ngày trước đó. Tuy nhiên, Cơ quan này cho rằng họ đã đưa ra những dự đoán hợp lý, không cần cập nhập hay báo động khẩn cấp.
Các mô hình thời tiết mà các nhà khí tượng học sử dụng để dự báo hoạt động giông bão và lượng mưa lớn đã cho thấy vào thứ Năm 3 tháng 7 rằng khả năng sẽ có 25 cm mưa — và thậm chí lên tới 50 cm — trên một số khu vực ở miền Trung Texas vào ngày 4 tháng 7. Tuy nhiên, dự báo của Cơ quan Thời tiết Quốc gia NWS ngày hôm đó cho rằng chỉ có khoảng một nửa lượng mưa đó rơi ở những nơi ẩm ướt nhất.
Sau trận lũ lụt khiến ít nhất 134 người thiệt mạng — và có khả năng còn nhiều hơn nữa, với hơn 170 người vẫn mất tích, Thống đốc Texas Greg Abbott (Đảng Cộng hòa) xác nhận hôm thứ Ba 8 tháng 7, dữ liệu mô hình thời tiết cho thấy các nhà khí tượng học có lý do để cảnh báo về nguy cơ lũ lụt cao hơn tại vùng Texas Hill Country trong Ngày Lễ Độc lập. Cơ quan Thời tiết Quốc gia chỉ ban hành cảnh báo lũ lụt trên khắp miền Trung Texas vào chiều thứ Năm nhưng khi những trận mưa xối xả bắt đầu vào sáng thứ Sáu vẫn tiếp tục thì thay vì mở rộng cảnh báo thì Cơ quan Thời tiết vẫn giữ nguyên không cho lệnh di tản cho đến đêm thứ sáu 4 tháng 7 thì vỡ trận, dân chúng không còn thời giờ để thoát hiểm.
Các nhà khí tượng học nói với The Washington Post cho biết Cơ quan Thời tiết tại Austin dường như cho rằng họ đã làm đúng trách nhiệm của mình khi đưa ra dự báo chính xác đến công chúng. Cơ quan này đã tuyên bố đưa ra những dự đoán dựa trên thông tin có được nhưng không trả lời được câu hỏi là tại sao khu vực có thể bị ảnh hưởng trầm trọng đã không được chuẩn bị trước? Cho đến nay Cơ quan Thời tiết tại thành phố Austin đã không trả lời các câu hỏi về việc không dự báo và cảnh báo này.
Một số chuyên viên khí tượng cho rằng các vị trí lãnh đạo quan trọng mới tuyển dụng tại văn phòng Cơ quan Thời tiết Quốc gia phụ trách khu vực Trung Texas này có thể đã góp phần gây ra thảm kịch, điều mà Lãnh đạo thiểu số tại Thượng viện Charles E. Schumer (Đảng Dân chủ-New York) kêu gọi chính quyền Trump phải điều tra. Một chuyên viên khí tượng kinh nghiệm chuyên điều phối việc cảnh báo thiên tai đã từ nhiệm khỏi văn phòng Austin/San Antonio của Cơ quan Thời tiết vào tháng 4 chỉ là một trong hàng trăm chuyên viên khí tượng trên toàn quốc đã chấp nhận lời đề nghị nghỉ việc của chính quyền ông Trump với lý do tiết kiệm ngân quỹ.
Đồng thời, một đề xuất ngân sách gần đây của chính quyền Trump sẽ xóa bỏ tất cả các trung tâm nghiên cứu thời tiết và khí hậu tại các trường đại học mà Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia (NOAA) tài trợ trên khắp cả nước, đồng thời đóng cửa các văn phòng của NOAA, bao gồm cả Phòng thí nghiệm Bão nghiêm trọng Quốc gia, nơi các nhà khoa học nghiên cứu cách mô hình hóa tốt hơn các cơn bão và mưa lớn nguy hiểm.
Trở lại vụ lũ lụt chết người vừa qua tại miền Trung Texas. Những trại hè và những người đi nghỉ cuối tuần, có thể đã không nhận được cảnh báo lũ lụt kịp thời để kịp thời di tản. Những cảnh báo nghiêm trọng nhất đáng lẽ phải được đưa ra trước khi mưa lớn hơn vào khoảng 1 giờ sáng đến 5 giờ sáng giờ địa phương thứ Sáu khi mà nhiều khu vực dọc bờ sông Guadalupe có thể không còn có sóng di động vì các trạm phát sóng và cây cối ngã đổ ở thượng nguồn.
Nhưng cho đến nay, vẫn chưa có nhiều cuộc điều tra bên ngoài giới khí tượng học về lý do chính xác tại sao các dự báo không được thông tin trước khả năng xảy ra thảm họa mặc dù “Lượng mưa rơi tại địa điểm cụ thể này chưa bao giờ cao như thế trong bất kỳ dự báo nào” theo W. Nim Kidd, giám đốc Sở Quản lý Khẩn cấp Texas.
Do đó, thiên tai là chuyện của trời nhưng khi ông Trump thay trời hành đạo thì đó lại là … nhân tai. Khi chuyên viên khí tượng không biết nhìn lượng nước mưa để báo động cho dân chạy lụt thì nạn nhân tai ở nước này chắc còn xảy ra dài dài
